Yunanistan’ın İhtirasları ve 1995’teki Savaş Sebebi Kararı
Ege ve Doğu Akdeniz’deki gerginlik sürerken, Yunanistan’ın bölgedeki iddialı tavrı dikkat çekiyor. Fransa’nın desteğini arkasına alan Yunanistan, ‘Mavi Vatan’ kavramını ihlal etmeye yönelik askeri tatbikatlar düzenleyerek Türk Deniz Kuvvetleri ile karşı karşıya gelme riskini artırdı. Türk Deniz Kuvvetleri, Yunanistan’ın deniz tatbikatına karşılık olarak NAVTEX yayınlayarak bu durumu engelledi.
Yunanistan, yalnızca Türkiye ile değil, aynı zamanda diğer komşularıyla da benzer sorunlar yaşamaktadır. Bu bağlamda, Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, iki ülkenin deniz yetki alanlarıyla ilgili meseleleri bu yıl içerisinde çözmeyi hedeflediklerini belirtti. Rama, Yunanistan ile uluslararası yargıya başvurma konusunda da uzlaşmaya vardıklarını ifade etti. Ancak Yunanistan, Arnavutluk’a karşı da ’12 mil’ tezini savunarak bölgedeki gerilimi artırmaya devam ediyor.
Yunanistan’ın 12 mile çıkması durumunda, Ege Denizi’ndeki uluslararası suların büyük ölçüde kaybolacağı ve Türk gemilerinin hareket serbestisinin kısıtlanacağı endişesiyle Türkiye, 8 Haziran 1995 tarihinde, Yunanistan’ın bu hamlesini bir savaş nedeni olarak kabul edeceğini ilan etti. Bu karar, TBMM’de oy birliğiyle kabul edilmiş olup, Yunanistan’ın 12 mil uygulamasına geçmesi halinde Türkiye’ye savaş ilan etme hakkı tanımaktadır.
Yunanistan’ın komşularının kara sularını ihlal etme alışkanlığı ise yeni değil. Ülke, Avrupa’dan aldığı destekle cesaretlenerek çeşitli askeri hamlelerde bulunuyor. Örneğin, Fransız Donanması’nın Girit açıklarında gerçekleştireceği tatbikat için Yunanistan tarafından yayınlanan yasadışı NAVTEX’e Türk Deniz Kuvvetleri anında müdahale etti. Milli Savunma Bakanlığı, Yunanistan’ın Ege Denizi’ndeki uluslararası hukuka aykırı faaliyetlerine yönelik itirazlarının süresiz olarak devam ettiğini duyurdu.
Türkiye ile Yunanistan arasındaki sorunlar uzun bir geçmişe dayanıyor. Özellikle 2018 yılından itibaren ‘Mavi Vatan’ kavramı etrafında yaşanan gerilim artmaya başladı. Türkiye, Kıbrıs açıklarında hidrokarbon arayan yabancı bir gemiye müdahale ederek Yunanistan’ın yıllarca süren sessiz ilerleyişine set çekti. Bu müdahale sonrasında gerginlik tırmanırken, karşılıklı NAVTEX bildirimleri ve tartışmalar gündeme geldi. Kasım 2019’da Türkiye ile Libya arasında imzalanan deniz yetki alanı mutabakatı, Yunanistan’ın stratejisini olumsuz etkileyerek Atina’nın bölgedeki hamlelerini kısıtladı.
2020 yılı ise Türkiye ve Yunanistan arasındaki gerilimin zirveye ulaştığı bir dönem oldu. İki ülkenin donanmaları neredeyse doğrudan karşı karşıya geldi. Türkiye’nin ardı ardına yayımladığı NAVTEX’ler, Yunanistan’ın bölgedeki hareket serbestiyetini ciddi şekilde tehdit etti. Bu gerginlik ortamı, hem bölgesel hem de uluslararası alanda dikkatle izlenmeye devam ediyor.
